Krimp en de gevolgen voor de voorzieningenstructuur

Omschrijving
Kan slimme samenwerking voorzieningen behouden?  

Bevolkingskrimp. In delen van Drenthe en Zeeland, in de Achterhoek, Oost-Groningen en Zuid-Limburg is het al realiteit. Over ongeveer twintig jaar zal in grote delen van het land de bevolking in omvang afnemen.

Inspelen op deze trends vraagt om een andere opstelling van overheid en burgers. Hoe kun je in een krimpend dorp de voorzieningenstructuur op peil houden? Wat zijn de mogelijkheden om voorzieningen te bundelen? En ook: Hoe kunnen krachten gebundeld worden in slimme allianties en nieuwe samenwerkingsvormen?

Tijdens deze bijeenkomst op 27 mei 2010, georganiseerd door het Netwerk Platteland in samenwerking met de Kopgroep, maakt u kennis met vernieuwende visies op voorzieningen in krimpgebieden. In de thematische werkgroepen komt een casus uit de praktijk aan de orde. U kunt kennis, ideëen en ervaringen uitwisselen. Ter inspiratie, om samen kansen te formuleren om bevolkingskrimp tegemoet te treden.

Presentaties
- Hoe staat Nederland ervoor?
  Joost van Alkemade, Manager Leefbaarheid bij Movisie
- Wat houdt een (krimpend) dorp leefbaar en vitaal?
  Frans Thissen, assistent-professor Geografie, Planologie en
  Internationale Ontwikkelingsstudies, UVA.
- Workshop 1. Masterplan Voorzieningen
  Jannie Schönewille, (Movisie, Netwerk Platteland)
- Workshop 2. Onderwijs en huisvesting
  Gerard van Miltenburg (M3V, de Kopgroep) en Hans Schuit (BMC)
- Workshop 3. Voorzieningen ontsluiten met ICT
  Sidney Mac Gillavry (Twynstra Gudde, de Kopgroep)
- Workshop 4. Zorg en welzijn
  Rob Janmaat (Netwerk Platteland)

Verslagen
- Algemene verslag bijeenkomst
- Verslag Workshop 1. Masterplan Voorzieningen
- Verslag Workshop 2. Onderwijs en huisvesting
- Verslag Workshop 3. Voorzieningen ontsluiten met ICT
- Verslag Workshop 4. Zorg en welzijn

Programma
12.45 uur
Ontvangst met koffie en thee
     
13.15 uur
Opening door dagvoorzitter Joost van Alkemade, Manager Leefbaarheid bij Movisie. 

Hoe staat Nederland er voor?
Kort statement met de 'facts & figures' van bevolkingskrimp.
     
13.30 uur
Inleiding door Frans Thissen, assistent-professor Geografie, Planologie en Internationale Ontwikkelingsstudies, UVA.

Wat houdt een (krimpend) dorp leefbaar en vitaal?
Sociale samenhang is minder vanzelfsprekend dan vroeger. Toen waren de lokale bewoners sterk gericht op het dorp. Hoe kan leefbaarheid en sociale vitaliteit worden versterkt op basis van nieuwe voorwaarden? In elk geval spelen de initiatieven van bewoners en hun sociaal kapitaal daarin een doorslaggevende rol.
     
14.00 uur
Uit de praktijk. In gesprek met Ton Selten, voorzitter Raad van Bestuur Lefier.  
     
Hoe gaan woningcorporaties om met bevolkingskrimp?
Hoe leggen zij een link met welzijn en voorzieningen? In Noord-Nederland heeft een aantal woningcorporaties in (aankomende) krimpgebieden zich gebundeld in de overkoepelende corporatie Lefier, die ook uitdrukkelijk een maatschappelijke doelstelling heeft. Joost van Alkemade interviewt Ton Selten over de rol van Lefier bij vraagstukken rond bevolkingskrimp en leefbaarheid.

14.30 uur
Pauze
     
15.00 uur
Werkgroepen: In iedere workshop komt een interessante casus aan de orde: een innovatief project, een slimme samenwerking, een eigen visie. Vertegenwoordigers vertellen over dit initiatief. Waar lopen zij in de praktijk tegenaan? Waar liggen kansen? Daarna is er ruimte voor uitwisseling en discussie, met als uitgangspunt de centrale vraag van de bijeenkomst: Welke slimme allianties zijn mogelijk? 

U kunt één van de volgende workshops kiezen: 

1. Masterplan Voorzieningen
o.l.v. Jannie Schonewille (Movisie, Netwerk Platteland)
Welke keuzes maak je als gemeente bij het opstellen van een Masterplan Voorzieningen, en vooral: waarop baseer je die? Twee invalshoeken komen aan bod. De gemeente Opsterland gaat uitgebreid in gesprek met bewoners, de gemeente Goes baseert zich op normen, kengetallen en checklists. Wat zijn de ervaringen van de twee gemeenten? Waar lopen ze in de praktijk tegen aan? Hoe krijgen ze draagvlak en welke allianties zijn daarvoor nodig?
Met Rene Boone (gemeente Goes) en Trijntje Kohler (gemeente Opsterland).
Klik hier voor het verslag van workshop 1.

2. Onderwijs en huisvesting
o.l.v. Gerard van Miltenburg (M3V, de Kopgroep) en Hans Schuit (BMC)
Gebieden met krimp kunnen onderwijsvoorzieningen behouden door deze te combineren in multifunctionele en veranderbare gebouwen. Gerard van Miltenburg, senior adviseur onderwijs en huisvesting bij M3V en coördinator van de Kopgroep, ontwikkelt nieuwe onderwijs- en huisvestingsconcepten. Hans Schuit was gedurende zes jaar hoofd Onderwijs en Jeugd bij de gemeente Nijmegen en vanuit die hoedanigheid verantwoordelijk voor het gemeentelijk beleid voor onderwijshuisvesting en brede scholen. Tegenwoordig is hij als senior adviseur werkzaam bij de divisie Onderwijs van BMC. Gerard en Hans presenteren en bediscussieren graag met u de laatste innoverende concepten voor flexibele onderwijshuisvesting in krimp- en groeigebieden. Ook kunnen onderwerpen aan bod komen als juridische constructies en subsidies. Bij deze werkgroep is het niet alleen de bedoeling informatie te 'halen' maar ook te 'brengen'; van de deelnemers wordt een actieve houding en inbreng verwacht.
Klik hier voor het verslag van workshop 2.

3. Voorzieningen ontsluiten met ICT
o.l.v. Sidney Mac Gillavry (Twynstra Gudde, de Kopgroep)
Zijn er mogelijkheden om met behulp van ICT tóch een aantal voorzieningen te behouden? Een interessant concept is Shop Court, een multifunctioneel dienstencentrum op commerciële basis, gelegen langs de regionale wegen. In één gebouw, met een minimum aan personeel, zijn toch tal van producten en diensten verkrijgbaar. Welke slimme combinaties van maatschappelijke en commerciële diensten zijn nog meer mogelijk? Welke rol kan moderne media spelen bij het ontwikkelen en instandhouden van voorzieningen in dunbevolkte gebieden?
Met onder meer Cees Hoogesteger (directeur van Shop Court B.V. en Telemedium Systems BV) en Anouk Schuitemaker (KEI Kenniscentrum stedelijke vernieuwing).
Klik hier voor het verslag van workshop 3.

4. Zorg en welzijn
o.l.v. Rob Janmaat (Netwerk Platteland).
Maatschappelijke veranderingen zijn duidelijk merkbaar voor dorps-gemeenschappen. Schaalvergroting, minder animo voor vrijwilligerswerk en verenigingsleven hebben gevolgen voor de leefbaarheid van inwoners. Zij ervaren dat het voorzieningenniveau terugloopt en de sociale samenhang afneemt. Bevolkingsdaling versterkt deze trend. Deze workshop laat twee dorpen zien die niet lijdzaam afwachten, maar in actie komen.
In Houthem-Sint Gerlach, in de Limburgse gemeente Valkenburg aan de Geul constateerde de dorpsraad dat nogal wat verenigingen kampen met een dalend ledental en minder vrijwilligers. Met de verenigingen is men bij elkaar gaan zitten. Niet om het ledental te verhogen, maar om plannen te maken op welke manier men op die maatschappelijke veranderingen kan inspelen. Een aantal manieren passeerde de revue: meer incidentele activiteiten, meer inspelen op de vraag van bijvoorbeeld ouder wordende dorpsbewoners en de mogelijkheden nagaan van het aanbieden van arrangementen, zodat het dorp ook nog iets kan verdienen.
In Elsendorp, een dorp met zo’n duizend inwoners, zag de dorpsraad dat de zorg in het dorp door vijf verschillende zorginstellingen werd verleend. Volgens het dorpsoverleg moest dat beter kunnen. Inmiddels is er één instelling in het dorp die zorg levert. Deze bestaat uit mensen uit het eigen dorp. Er is bijvoorbeeld een dorpsondersteuner aangesteld voor welzijnsvragen. De verbinding tussen fornele en informele zorg is goed. Als vervolg op dit initiatief ontwikkelde het dorp meer initiatieven om de leefbaarheid in het dorp te vergroten. In Elsendorp blijven nu meer mensen wonen. 
Klik hier voor het verslag van workshop 4.

Na presentatie van deze initiatieven gaan we met de deelnemers in op de vraag of dergelijke initiatieven elders ook toepasbaar zijn. Daarbij houden we rekening met welke condities belangrijk zijn en wat gemeenten en maatschappelijke organisaties kunnen bijdragen. 

16.15 uur
Afsluiting met een drankje
Klik hier voor het algemene verslag van de bijeenkomst

Doelgroep
De bijeenkomst is voor leden van de Kopgroep en iedereen die in zijn of haar werk te maken heeft of krijgt met bevolkingskrimp, zoals managers van woningcorporaties, scholen, zorg- en welzijnsinstellingen, beleidsmedewerkers van gemeenten, medewerkers van provincies die zich bezighouden met gebiedsgericht beleid, leader-coordinatoren en adviesbureaus.

Datum en locatie
Wanneer: donderdag 27 mei
Waar: CODA, Apeldoorn

Deelnamekosten
Voor deelnemers van de Kopgroep is deelname gratis. Voor andere geïnteresseerden bedragen de deelnamekosten € 75 excl. BTW.

Annuleren
U kunt schriftelijk en kosteloos annuleren tot 21 dagen voor de bijeenkomst. Bij annulering binnen 21 dagen brengen wij u de helft van de deelnamekosten in rekening. Bij annulering binnen 36 uur of bij niet verschijnen, worden de volledige deelnamekosten in rekening gebracht. Bij verhindering is een vervanger welkom.